Znaczenie zapachów w psim świecie


Zapachy, które na co dzień czujemy, zazwyczaj nie mają dla nas jakiegoś większego znaczenia. Bardzo często nie zwracamy na nie szczególnej uwagi, gdyż w naszym życiu nie kierujemy się zmysłem węchu jak psy – one widzą świat nosem, tak jak my widzimy go oczami. Rozpoznają każdy zapach i potrafią go rozłożyć na poszczególne części. Nic więc dziwnego, że ciągle chodzą z nosem przy ziemi, wyznaczając sobie ścieżkę, którą powinny podążać. Jednak wiele zapachów ma dla nich szczególne znaczenie i są źródłem istotnych informacji.

Czym dla psa jest zapach człowieka?

Każdy z nas wydziela charakterystyczny dla siebie zapach (pot). I choć jest intensywny, to my sami go nie czujemy ale jest ktoś, kto doskonale go zna – nasz czworonóg. Cokolwiek dotkniemy, pozostawiamy po sobie ślad w postaci naskórka, dlatego psiak dobrze wie co należy do nas, a co nie. W związku z tym pies podkrada nasze rzeczy kiedy jest sam w domu (ubrania, kapcie itp.), by w ten sposób czuć naszą obecność. Z kolei wracając z pracy czy ze sklepu, jesteśmy nosicielami szerokiej gamy zapachów. Nic więc dziwnego, że nasz pupil tak skrupulatnie nas obwąchuje, chcąc się dowiedzieć: z kim się spotkaliśmy, co jedliśmy, gdzie byliśmy itp. Psi węch jest doskonały i nic się przed nim nie ukryje, a jego niesamowitą zaletą jest to, że nie przyzwyczaja się do zapachu tak jak człowiek, (ta umiejętność przydaje się u psów wykorzystywanych do ratowania ludzi – psów tropiących).

Zapach emocji - strach

Psy doskonale wyczuwają nasze emocje takie jak radość, smutek, niepokój czy złość. Jednak jest jeszcze coś, na co są szczególnie wyczulone – ludzki strach. Uwalniana przez organizm adrenalina powoduje przyspieszenie akcji serca, płytki oddech i oczywiście pocenie się, co daje psu informację, że znaleźliśmy się w stresującej sytuacji. Każdy z nas zna widok stojącego naprzeciwko i wpatrującego się prosto w nasze oczy psa, gotowego do podejścia. Rzecz jasna jest się czego bać, zwłaszcza jeśli jest to zupełnie obcy pies, lecz powinniśmy zapanować nad swoimi emocjami, zachować spokój, spuścić wzrok i wycofać się bez gwałtownych ruchów. Z kolei podczas poszukiwań osób zaginionych czy też przestępców, zapach strachu staje się bardzo pomocny. Jest intensywniejszy dzięki potowi, który pozostaje dłużej w powietrzu, przez co psy tropiące łatwiej namierzą daną osobę.

Czy to możliwe, że pies zna zapach choroby?

Za pomocą węchu człowiek nie jest w stanie wyczuć zapachu choroby – dla nas on nie istnieje. Zwykle dowiaduje się o niej od lekarza, dzięki specjalistycznym badaniom, które często trwają dość długo. Czy to więc możliwe, że pies potrafi rozpoznać zapach choroby? Otóż przeprowadzone badania dowodzą, że niektóre z chorób takie jak rak, cukrzyca a nawet schizofrenia, wydzielają charakterystyczny dla siebie zapach. Naukowcy postanowili to wykorzystać i podjęli wyzwanie nauczenia psów rozpoznawać poszczególne choroby. Nauka polega na wyczuleniu psa na konkretne związki zawarte w chorej tkance np. rakowej. Kto wie, być może w niedalekiej przyszłości psy będą głównymi konsultantami medycznymi…

Zapach psiego kumpla

My ludzie pozostawiamy po sobie zapach zupełnie nieświadomie (nie chodzi o perfumy).  Z kolei psy robią to celowo, bo zapach to wizytówka, która je reprezentuje. Wszystkie wysokie obiekty takie jak drzewa, słupki, latarnie czy murki, są codziennym celem do oznaczenia przez każdego psa. Najlepsze są jeszcze te dobrze widoczne, aby zapach lepiej rozprzestrzenił się po osiedlu. Obsikując wszystko co się da, psy przekazują sobie wiadomości – to swojego rodzaju forma komunikacji – liściki o samym sobie (suczki informują o gotowości do rozmnażania, a psy o pewności siebie).

Każdy kto ma psa doskonale wie, że każda kropelka psiego moczu jest na wagę złota. Gdzie on to wszystko mieści? Otóż psi pęcherz stanowi wyłącznie worek do przechowywania moczu, stale uzupełniający się, dzięki czemu czworonóg ma możliwość częstego oddawania moczu w małej ilości. Zastanawialiście się kiedyś, dlaczego psy po załatwieniu się kopią w ziemi?

  • W ten sposób rozpraszają zapach moczu, aby rozszedł się po okolicy.

  • Jest to także forma wizualnej wizytówki.  

  • Na psich łapach znajdują się gruczoły potowe wydzielające pot. Wycierając łapki o ziemię pozostawiają po sobie wskazówkę.


Pachnąca trawa i liści

Zapach zieleni stanowi bogate źródło informacji dla każdego czworonoga. To właśnie po trawie i liściach psy najczęściej spacerują, a co za tym idzie, pozostawiają po sobie ślady dla swoich kolegów. Wielokrotnie widzieliśmy jak nasz pupil tarza się w trawie. Pytanie tylko, dlaczego? Są cztery powody, dla których właśnie to robi:

  1. Być może w tym miejscu rozpoznał zapach znajomego psa.

  2. Możliwe, że znalazł zapach psa, który szczególnie go zainteresował.

  3. Najczęściej jednak wywęszył szczątki zdechłego zwierzęcia (zazwyczaj ryby). W tym przypadku bez dobrego szamponu, nie jesteśmy w stanie znieść tak charakterystycznego zapachu.

  4. Kiedy jest mokry tarza się, aby się wytrzeć. Czasami robi tzw. panierkę, czyli po wyjściu z wody turla się w piachu.


Nie ma wątpliwości, że zmysł psiego węchu jest bardzo wrażliwy i wyczulony na wszelkiego rodzaju zapachy. Powinniśmy pamiętać, że woń nawet najłagodniejszych środków chemicznych jest dla czworonoga niezwykle drażniąca. Jeśli to możliwe, ograniczmy ich zużycie bądź zamieńmy na takie, które są bezpieczne dla nosa naszego pupila (głównie płyn do podłóg). W sklepie zoologicznym z powodzeniem można znaleźć środki, które nie szkodzą psiakom (np. Sanidog).